Antiseptikler Nelerdir? Nerelerde Kullanılır?

SAĞLIK 24 Kasım 2015

Antiseptikler mikropları öldürmek için kullanılan ilâçlardır. Çeşitli hastalık yapan, gıda maddelerini bozan mikropların çoğalmalarına engel olmak, bunları tamamıyla öldür­mek için çeşitli antiseptik maddeler vardır. Mikroba vücut için­de tesir edenlere antiseptik, vücut dışında tesir edenlere ise de­zenfektan denirse de bu iki te­rim çok defa birbiri yerine kul­lanılmaktadır.

antiseptik

Vücut içinde mikropların üremesi­ni önleyen, ya da onları yok eden çe­şitli madensel, bitkisel ilâçlar, sülfamitler, antibiyotikler dışında ya­ra tedavisinde, vücut temizliğinde, evin, odaların, eşyaların mikropsuz hale getirilmesinde çeşitli antiseptik ilâçlar kullanılır. Bunlardan günde­lik hayatımızda, hastanelerde, şehir temizliğinde en çok kullanılanlar şunlardır: Klor, kireçkaymağı, dakin solüsyonu, javel suyu, oksijenli su, iyot, potasyum klorat, potasyum per­manganat, asit borik, gümüş nitrat, rivanol, asit fenik, formol, lizol, likroform, detol, iyodoform, dermatol.

KLOR

Yeşilimtırak, çok tahriş edici bir gazdır. Birinci Dünya Savaşı’nda ze­hirli gaz olarak kullanıldı. Bugün ancak şehirlerin su dezenfeksiyonun- da binde 4-5 oranında sulandırılmış olarak kullanılmaktadır. Meselâ, İs­tanbul’un kullanmakta olduğu su Ter- kos Gölü’nden Kâğıthane’deki havuz­lara geldikten sonra, oradaki büyük depolarda klorlanarak şehre gönde­rilir.

KİREÇKAYMAĞI

Kimyada adı kalsiyum lıipokVorit- tir. Suda erir. °’ol eriyiği (mahlûlü) iyi bir antiseptiktir. Mikrop öldürcü etkisi klor çıkarmasından ileri gelir. Salgın hastalıklarda, özellikle kole­rada şüpheli çamurlara, sulara ka­rıştırılır. Su dezenfeksiyonunda da kullanümaktadı r.

DAKİN SOLÜSYONU

Bileşimi sodyum hipoklorit ile sod- yum hidro karbonattır. Bu da olduk­ça tahriş edicidir. Yara pansımanın- da bugün kullanılmamaktadır.

JAVEL SUYU

Kimya bakımından potasyum hi­poklorit eriyiğidir. Çamaşır suyu da denir. Kirleri, lekeleri çıkarttığı gibi iyi bir antiseptiktir.

POTASYUM KLORAT

Gargara olarak kullanılır. Pastille­ri ağız, boğaz hastalıklarında emile­rek de kullanılır. İdrarla, tükürükle vücuttan atılır. Bugün pek önemi yoktur, yerini daha iyi antiseptikler almıştır.

İYOT

En çok tentürdiyot şeklinde kulla­nılır. Tentürdiyot, iyodun alkolde eritilmesiyle elde edilen bir sıvıdır. %7 iyot, %3 potasyum iyodür, %90 alkol karışımıdır. Antiseptik etkisi olan madde iyottur. Açık bir yaranın üzerine konabilecek çeşitli mikrop­ları kırmak için kullanılır.

Tentürdiyot ancak dıştan kullanı­lan bir ilâçtır. İçilirse mideyi, sin­dirim organlarını tahriş eder, hatta delebilir. Tentürdiyot içen bir kimse­ye nişastalı su verilmelidir. Nişasta­yı yumurta akı ile çalkalamak daha faydalı sonuç verir. Bazı kimseler iyo­da karşı hassastır. Tentürdiyot sürü­lünce deride kabarma, şişme, solu­num borusunda şişmeden dolayı tı­kanma olabilir.

Tentürdiyot, yıllardan beri kullanılagelmiş, bugün de hâlâ değerini elde tutan çok iyi bir antiseptiktir. Binde 2 yoğunlukta olursa her mik­robu öldürür. Daha az bir yoğunluk­ta bile onları etkisiz bırakır. Deriye sürülünce en üstteki hücreleri harap eder, derinin derinliklerine inerek an­tiseptik etkisini orada gösterir. Deri­den emildikten 15 dakika sonra id­rarda iyot bulunabilir.

OKSİJENLİ SU

Kimya bakımından hidrojen pe­roksittir. Antiseptik hassası hem ok­sijen çıkarmasından, hem de asitliğinden ileri gelir. Antiseptik kudre­ti o kadar yüksek değildir. Yara pansumanında, kanamaları durdurmak için kullanılır. Kanı pıhtılaştırıcı ve damarları büzücü etkisi vardır. Bir bardak suya bir çorba kaşığı kona­rak gargara yapılabilir. Gene aynı şe­kilde sulandırıldıktan sonra içine batırılan uzunca kesilmiş gazlı bez­lerle burun kanamasında buruna tampon yapılabilir.

POTASYUM PERMANGANAT

Koyu mor renkte bir maddedir. Suda eritilerek kullanılır. Koyu eri­yikleri tahriş edici olduğundan dört binde bir, altı binde bir oranında eri­yikleri kullanılır.

Eczanelerde potasyum permanga­natın 0,25 gramlık tabletleri satılır. Bunlardan bir tablet 1 kilogram su­ya atılırsa 1/4.000 oranında eriyik elde edilmiş olur. Evlerde bu tablet­leri çocukların erişemeyeceği emin bir yerde saklamalıdır, çünkü içile­cek olursa zehirler. Potasyum permanganat eriyiği dış­tan antiseptik olarak bazı yaralara, ısırıklara, kaşıntılara, karşı kulla­nılır.

Ayak parmakları arasındaki ka­şıntılarda akşamları potasyum per­manganatla pansuman yapmak fay­dalıdır. Yılan sokmasında sokulan yerin biraz üst kısmından bandaj (bağ, sargı) koyduktan sonra ısırı­ğın çevresine bu antiseptik şırınga edilebilir. Permanganat burada yı­lan zehrini oksitleyerek bileşimini bozmak suretiyle etki gösterir.

ASİT BORİK

Beyaz kristal bir tozdur. Suda, gli­serinde, vazelinde erir Antiseptik kudreti azdır. Mikropların üremesi­ni önler. Bugün pek kullanılmıyor. Yaraların pansumanında %4, göz an­tiseptiği olarak %2 eriyikleri kulla­nılabilir. Asit borikli sabunlar, mer­hemler vardır,

GÜMÜŞ NİTRAT

Gümüşün amonyaklı bileşimidir. Nitrat darjan da denir. Eriyiği en çok °/ol oranında kullanılır. Yeni do­ğan çocuğun gözüne damlatılır, yara­ları yıkamak için de kullanılır Bir de kalem halinde nitrat darjan var­dır. Kapanmayan, burjon denilen kır­mızı, kolay kanar kabarıklar yapmış yaralara sürülür, burjonları yok ede­rek yaraların iyice kapanmasını sağlar.

SÜBLİME

Beyaz kristal bir tozdur. Kimyada adı Civa biklorürdür. Suda erir, 0,50-1 gramlık pastilleri vardır. Bunlar su­ya atılarak antiseptik eriyikler yapı­lır. Çok zehirlidir. Evlerde kullanıl­ması tavsiye edilmez.

ASİT FENİK

Fena bir kokusu vardır, cildi tahriş eder. En çok belâları, helâ çu­kurlarını dezenfekte etmekte kulla­nılır.

FORMOL

Keskin kokulu, öksürtücü, göz ya­şartıcı bir gazdır, suda iyi erir. Anti­septik olarak eriyikleri kullanılır. Binde bir eriyiği bütün mikropları öldürür. Formol deriyi tahriş eder İçilecek olursa zehirler. En çok laboratuvar aletlerinin dezenfeksiyonunda kullanılır. Hasta odasının te­mizlenmesinde de kullanılabilir.

LİZOL

Zehirlidir. Daha çok odaların, eşya­ların dezenfeksiyonunda kullanılır.

DETOL

Zehirsizdir. Vücut temizliğinde, yara pansumanında, böcek sokmala­rında güvenle kullanılabilir. Odala­rın, eşyaların dezenfeksiyonunda da iyi bir antiseptiktir.

RIVANOL

Sarı bir tozdur. En çok binde bir eriyiği kullanılır. Yaraların, yanıkla­rın, pansumanında, gargara olarak iyi bir antiseptiktir. Mukozaları tah­riş etmez.

IYODOFORM

Sarı bir tozdur. Kokusu hastane kokusu gibidir. Suda erimez, en çök eterde, alkolde erir. Antiseptik kud­reti hafiftir. Mikropları geç öldürse de üremesini durdurur. Yara pansumanında kullanılır. Merhemi, iyodoformlu gazlı bezi vardır. İyot çıkara­rak antiseptik etki gösterir Yaranın ağrısını biraz alır, çabuk kapanmasına yardım eder. Yalnız dikkatli ol­malıdır, devamlı kullanılırsa emile­rek zehirlenmelere yol açabilir.

DERMATOL

Bir bizmut bileşiğidir. İyodoform gibi kullanılır. Yaraya ekilmek üzere toz şekli vardır.

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.

Sorry, comments for this entry are closed at this time.