LEKELERLE MÜCADELE: NELER YAPILMALI? NASIL ÇIKARMALI?

HABERLER, TÜMÜ 10 Mart 2015

Bir lekeyi çıkarmak için işe koyul­madan önce kumaşın cinsine gö­re bir leke ilâcı seçmelidir.

Lekeler, ne kadar küçük olursa olsun, insanın canını sıkar.

Bunların bir kısmı kolayca çıkarılabilecek cinstendir; kimisi de ancak özel bir işlem ister, yok edilmeleri ancak leke çıkarıcı ilâçlara bağlıdır. Yalnız, her ‘’ilâç’’ her lekeyi çıkarmaz; lekenin cinsine göre leke ilâcı seçmek gerekir, öte yandan, leke çıkar­mak için satılan maddelerin çoğunda yapay (suni) ipeği çözen maddeler bulunduğundan bun­ları kullanırken çok dikkatli davranmak gerekir. Hele günü­müzde çok kullanılan suni ipekle karışık dokumalara bunlar doğrudan doğruya sü­rülmeden önce, kumaşın bir parçasında denemek şarttır.

Leke ilâcı sürüldükten sonra faz­lası süzgeç kâğıdı ile alınmalı, o kı­sım hiç ovulmamalıdır; yoksa, ku­maş örgüsünün şeklinde meydana gelecek değişiklik, o kısımda açık renk lekeler bırakır. Yalnız lekeli kısmın etrafı, halka halinde leke kalmasını önlemek için hafifçe ovulur.

Şimdi, başlıca lekelerin nasıl çı­karılabileceğini kısaca gözden geçi­relim:

Kahve ve Kakao Lekeleri nasıl çıkar?

Ku­maş yoğun bir tuz eriyiğiyle iyice yı­kanıp bol suyla çal­kalanarak çıkarıldığı gibi, dökülür dökül­mez sıcak sabunlu suyla yıkanınca da çıkar. Ayrıca kumaş, üzerine gliserin dam­latıldıktan sonra içi­ne biraz asitborik katılmış ılık suyla yıkayarak da leke çı­karılabilir.

Mürekkep Lekesi nasıl çıkar?

Şu usullere başvu­rulur:

  • Mürekkep dökü­lür dökülmez sıcak sabunlu suyla yıka­nır, ya da silinir.

  • Üzerine mürek­kebi emmesi için bol miktarda tuz serpi­lir.

  • Kumaş, süt içine birkaç kere sokulup çıkarılarak sıkılır.

  • Yarım tas su içine iki yemek kaşı­ğı limon suyu konur.

  • Kumaşın lekeli kısmı bunun içine batırılıp bir süre bırakılır.

  • Kumaş gergin olarak tutulur. Üstten amonyak dökülüp hafif hafif oğularak lekenin akıp çıkması sağ­lanır. Sonra bol suyla yıkanıp çal­kalanır.

  • Kumaşa şeker serpilir, üstüne li­mon sıkılır, bir süre bırakılır.

 

Mürekkep lekesi eskimişse beyaz kumaşlara javel suyu damlatılır. Bir süre sonra, klor artıklarının gide­rilmesi için kumaş bol suyla iyice çalkalanır.

Pas Lekesi nasıl çıkarılır?

2 gr. oksalik asit beyaz bir bez içine konup düğümle­nerek bağlanır. Kumaşın lekeli kıs­mı, içinde kaynar su bulunan bir kü­vetin üstüne gerilerek tutulur. Oksa­lik asitle lekeye hafifçe dokunulur. Asidin kumaşı yakmaması için leke çıkar çıkmaz oraya derhal amon­yaktı su dökülür ve çabukça sabun­lanıp, bol suyla çalkalanır.

Meyva, Sebze, Anilin Boya Leke­leri nasıl çıkarılır?

O kısmı javel suyu­na konarak çıkarılır. Leke çıktıktan tonra orası sabunlanıp yıkanır.

Kan Lekesi nasıl çıkarılır?

Önce oksijen perok­sit ile üstü hafif hafif oğularak ısla­tılır. Bu işe leke biraz çıkıncaya ka­dar devam edilir. Sonra sabunlu so­dalı suyla yıkanıp temizlenir.

Kırmızı Şarap Lekesi nasıl çıkarılır?

Örtüye şarap dökülür dökülmez üstüne tuz serpilip bir süre bekletildikten son­ra yıkanırsa leke çıkar. Eskimiş le­keler hidrojen peroksitte yıkanır.

Katran Lekesi nasıl çıkarılır?

Beyaz kumaşlar­daki katran lekeleri daha kolay çı­karılır. Kumaştaki lekeli kısmın al­tına kurutma kâğıdı tutulur. Üstten, ”benzin”, ya da ”aset asit” ile işlen­miş alkol damlatılır. Üstteki sıvı da kurutma kâğıdı ile emdirilip alınır.

Yağ Lekesi nasıl çıkarılır?

Bunun için de çeşit­li leke çıkarma usulleri vardır:

  • Benzinle silinir.

  • Üstüne kurutma kâğıdı, ya da kaba kâğıt konur. Üstten ütülenir. Leke çıkıncaya kadar kâğıt kirlen­dikçe değiştirilir.

Balık yağı lekeleri nasıl çıkarılır?

Sıcak sabun­lu su veya kireçli su ile yıkanarak çıkarılır.

Aşağıda lekelerin, gerek onları doğuran maddelere, ge­rekse üzerinde bulundukları kumaş­lara göre nasıl çıkarılacaklarını gös­teren bir tablo bulacaksınız. Burada yalnız bir noktayı belirtmek isteriz: Bütün leke çıkarma işlemlerinde kumaşı zedelememeye, yıpratmamaya dikkat etmelidir. Bunun için, gösterilen miktarlar, süreler harfi har­fine gözetilmeli, bunların ne eksik, ne de fazla olmamasına dikkat edil­melidir.

Hangi Lekeler Nasıl Çıkartılır?

 

LEKENİN CİNSİ

BİTKİ ASILLI BEYAZ KUMAŞLAR (PAMUK VS.)

 

HAYVAN ASILLI KUMAŞLAR (YÜN, İPEK)

 

RENKLİLER VE SENTETİK KU­MAŞLAR İÇİN ÖZEL NOTLAR (RAYON, ASETAT, ALBEN VS.)

Çikolata lekesi nasıl çıkarılır?

Sabun kullanmamalı, sod-‘ yum boratlı ılık suda ıslat­tıktan sonra yıkamalı, ka­lan izler oksijenli suyla çı­karılmalı.

Sabun kullanmamalı, al­kollü ve birkaç damla asit asetikli suyla, ya da boratlı sıcak suyla yıkamalı.

Oksijenli su, sabun ve klo­roform kullanılmaz. Alkol­lü suya birkaç damla asit asetik katılarak yıkanır.

Çay, kahve lekesi nasıl çıkarılır?

 

Javel suyu ve sabunla yı­kanır.

Amonyak ve gliserinli suya konur, birkaç saat bırakı­lır.

Beyaz asetatlı ku­maşlarda sulandırılmış ja­vel suyu ve oksijenli su ile yıkanacak. Açık renkli ku­maşlarda yumurta sarısı ve gliserin karışımı içinde tutulduktan sonra sıcak su ile yıkanacak ve tersinden ütülenecek.

Yağ lekesi nasıl çıkarılır?

Taze lekeler her iki taraftan emici podralarla kaplanır. Temiz bir kumaş arasına kon­duktan sonra üstünden orta sıcaklıkta ütü geçirilir. Gerekirse podra değiştirilip işlem tekrarlanır, sonra fırçalanır.

Bitki ve hayvan asıllı yağlar, benzin gibi uçucu maddelerle de temizlenir.

Madenî yağları temizlemek için lekenin üstüne gliserin sürdükten sonra bol sabunla yıkamalı. Yıkanamıyan kumaşlara gliserin sürüldükten sonra, bu gliserin kurutma kâ­ğıdına emdirilmeli. Sürülen gliserin tamamen emilinceye kadar kurutma kâğıtlarını de­ğiştirmeli.

Reçel lekesi nasıl çıkarılır?

 

Sabunlu su

Alkollü su

 

Ilık tatlı su, sonra sabun­lu su; renkli kumaşlarda suyu biraz asitlemeli, son­ra ılık suda çitilemeli.

Mürekkep lekesi nasıl çıkarılır?

önce soğuk suyla yıkayıp mümkün olduğu kadar fazla boyayı akıttıktan sonra sıcak sabunlu suyla yıkamalı, bundan sonra aşağıdaki usuleri deniyerek lekeyi yok et­meye çalışmalıdır:

a)   Taze kuzukulağı ve oksijenli su;

b)  Litre başına 20 gram hesabiyle hazırlanan permanga­nat dö potas banyosuna koyduktan sonra yıkamalı, ar­kasından asit sitrik eriyiğine (litreye 50 gram) soktuk­tan sonra yeniden yıkamalıdır.

c)  Taze sütle, sütün rengi değişmez hale gelinceye ka­dar yıkayın, sonra limon asidi (limontozu=limontuzu), ya da oksalik asitle oğuşturun, bol suyla yıkayın.

d)  Javel suyu ile yıkadıktan sonra, permenganat, bisül- fit, ya da oksijenli suyla rengi giderilir.

Limon suyu ve sofra tuzu sürülerek güneşe konur, kurumasına meydan verilmez. Sonra kumaş yeniden nemlendirilir, aynı işlem tekrarlanır, daha sonra yı­kanır.

Sentetik kumaşlar çok su­landırılmış javel suyu, ya da oksijenli su ile temizle­nir. Renkli kumaşlarda sı­cak süt ve limonsuyu, ya da limontozu eriyiği tatbik etmelidir.

Şu usuller de kullanılır:

a)   Hafif asit asetik, sonra amonyaklı su; b) Hık sod­yum pirofosfat eriyiği;

Sodyum hidrosülfit eri­yiği. Bunlardan sonra bol su ile yıkamalıdır.

Anilin asıllı mürekkepler (hemen hemen bütün renkler) nasıl çıkartılır?

 

Beyaz kumaşlar üzerindeki taze lekeler için ya alkol ve amonyaklı su, ya da hafif alkollü, asit asetikli su dene­yin. Asit sülfürik, ya da kloridrik eriyiği, veya sıcak alkol banyosundan sonra ya oksijenli, ya da permanganatlı su­da yıkamayı deniyebilirsiniz. Bundan sonra sirke ile asit- lenmiş bisülfit, ya da kireç klorür (litreye 50 gram) eri­yiğine koyarsınız.

Kimyasal boyaların mey­dana getirdiği lekeleri çı­karmak çok güç, bazı hal­lerde imkânsızdır. Alkollü eriyikler kullanmamalı, hidrosülfit eriyiği banyosu denenmelidir.

Çini mürekkebi lekesi nasıl çıkarılır?

 

12 saat yağ banyosunda bırakın. Yumuşıyan kısımları bir mektup açacağı ile sıyırın, benzinli-sabunlu suda yıkayın.

Bütün kumaşlara aynı iş­lem yapılabüir.

Pas lekesi nasıl çıkarılır?

 

Bu lekeler çok zor çıkar, çıkarmak için potasyum siyanür gibi çok şiddetli bir zehiri kullanmak lâzımdır. Onun için en iyisi bir temizleyiciye vermektir.

Çimen lekesi nasıl çıkarılır?

Sıcak sabunlu su, ya alkol­lü, ya da javelli su.

Alkollü su kullanılır, gere­kirse perboratla işlenir.

Sabunlu suyla tamponla- malı, amonyaklanmış oksi­jenli su sürmelidir.

Meyve lekeleri nasıl çıkarılır?

 

Basınç altında kaynıyan temiz su; leke çıkmazsa oksijenli, ya da javelli su.

Hayvan asıllı kumaşlar (yün, ipek)

 

Amonyaklı suyla ıslattık­tan sonra, sodyum perbo- ratlı suya koymalı; ya da %10 kloridrik asitli °/ol0-20’ lik sodyum bisülfit eriyiği­ne koyarak 15 dakika bırak­malı, sonra yıkamalıdır.

Renkliler ve sentetik ku­maşlar için özel notlar (rayon, asetat, alben vs.)

 

Genel olarak, sabunlu suy­la çıkar. Renkliler önce amonyak eriyiğine konma­lı, sabunlu suyla yıkandık­tan sonra sıcak limon suyu, ya da limontozu eriyiğine sokulduktan sonra yıkan­malıdır.

Şeftali lekesi nasıl çıkarılır?

Çıkarılması son derece güç leke bırakır. Basınç altında kaynıyan su iş görmezse litresi­ne 3 gram hesabiyle kireç klorürlü suda yıkanmalı, sonra fotoğrafçıların kullandığı hi- posülfitli suyla çitilenmelidir.

Şarap dahil

kırmızı

meyvelerin lekesi

Her çeşit kumaş 15 dakika su eriyiğine konur, sonra yıkanır. 1/2 litre su, 50 gr. sod­yum bilsülfit, 25 gr. asit kloridrik.

İs lekesi nasıl çıkarılır?

Çok zor çıkar. Sıcak sabunlu suda çitilemeli, terebenti ru­hu ile sildikten sonra klorlu bir eriyikte yıkamalı, niha­yet sulandırılmış asit oksalik eriyiğine koymalı, arkasın­dan çitilemelidir.

Yıkanmıyan kumaşlarda, lekenin her iki tarafına gli­serin sürdükten sonra klor- lü eriyikle silmeli, sonra emici podra serpmeli. Ge­rekiyorsa çok sulu oksalik asitle tamponlamalı.

Reçel, şeker, likör, aperitif lekeleri nasıl çıkarılır?

 

önce şekeri gidermek için soğuk, ya da ılık suyla yıka malı arkasından sabunlu suyla yıkamalıdır. Leke gene meyvalar için kullanılan çıkmazsa sodyum bisülfit eriyiği, amonyaklı, oksijenli sonra eriyiği, ya da çok hafif bir oksalik asit eriyiği denenebilir

Renkli kumaşlara kırmızı, arkasından sabunlu suyla su usulü tatbik etmeli, sabunlamalıdır.

Nikotin (zifir) lekesi nasıl çıkar?

Sentetik kumaşlardan başkasına alkol, alkollü su sürmeli, pamuklular javel suyuna konmalıdır. İpekliler, yünlüler oksijenli suyla temizlenir.

Yumurta lekesi nasıl çıkarılır?

Soğuk suyla yıkamalı. Leke sabitleşmişse buğday vs. süb­yesi (diyastas) ile yıkanır. Sonra amonyaklı, az sabunlu sudan geçirilir. İpeklilere alkollü suyla tampon yapılır, emici podra serpilir.

Soğuk su, amonyaklı su, gerekirse hafif oksijenli su. Yıkanmıyan kumaşlar eter­le tamponlanır.

 

 

Parfüm lekesi nasıl çıkarılır?

 

Mümkün olduğu kadar sıcak %24’lük sodyum sülfat eriyiği

 

Kuru boya kalemleri lekesi nasıl çıkarılır?

 

Sabun, benzin ve klorlu eriyik.

 

 

Yağlıboya ve vernik:

taze lekeler

Yağlamalı, sonra sabunlu suyla yıkamalı.

Hafifçe yağ sürmeli, sonra emici podra ekmeli, eterli, ya da asetonlu alkolle tam- ponlamalı.

 

Sentetik kumaşlarda alkol ve aseton kullanılmaz, yağ emici podra ile temizlenir, sonra eterle tamponlanır.

 

Yeni lekeler

Yağla ıslattıktan sonra ya terebentin ruhu, ya da klorlu bir eriyikle silinir. Kalan izler eter ve kloroformla çıkarılır, emici podrayla temizlenir.

 

Kurumuş boyalar

 

Sabunla yumuşatılır, yuka­rıdaki gibi işlenir.

Önce alkollü suda tutulur, sonra işlenir

Eter, ya da amil asetat kul­lanılır, boya yumuşayınca gliserinle kaplanır, pudra­ya emdirilir.

 

Dudak ruju lekesi nasıl çıkarılır?

 

Sıcak fosfat trisodik solüs­yonu (%5’lik)

 

Biraz tereyağı sürmeli, sonra ya sıcak sabunlu suyla, ya da klorlu eriyikle yıkamalı, kalan izleri oksijenli suyla çıkarmalı.

 

Kan lekesi nasıl çıkarılır?

Mümkün olduğu kadar tazeyken çıkarmaya çalışmalı, sıcak su.kullanmamalıdır. Amonyaklı suyla ıslattık­tan sonra sabunlu suyla yıkamalı.

Javel suyu kullanmamalı, amonyaklanmış oksijenli su, ya da oksalik asitli su kullanılmalı.

su, sonra sabun­lu su sentetik kumaşlara yeter. Renklilerde kumaşın rengini de soldurmamaya dikkat etmeli.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 lekeler nasıl çıkarılır, zor lekeler nasıl çıkarılır, leke çıkartma, leke nasıl çıkartılır, lekeler nasıl çıkar, lekeler nasıl çıkartılır,

Soru ve Görüşleriniz İçin Lütfen Yorum Yapınız…

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.

Sorry, comments for this entry are closed at this time.