SAĞLIK

Azot nedir? Faydaları ve zararları nelerdir?

AZOT

hayatpedi azot

Havada %78 oranında bulunan bir gazdır. Ayrıca tabiatta azot bileşik­leri halinde de bulunur. Havadaki azot insan sağlığı bakımından önem­li değildir. Yalnız, morötesi (ültraviyole) ışınların etkisiyle atmosfer­de azot oksidul(N20), azot oksit (NO) meydana gelebilir. Bazı bilgin­ler yüksekten inen rüzgârların kan basıncını (tansiyonu) düşüren etki­sini bunlara bağlamaktadır.

Havanın azotundan insanlar, hay­vanlar faydalanamaz. Bitkiler ise bazı bakterilerin yardımıyla azot ga­zını kullanırlar.

Tarladan ekinin büyümesiyle top­rak büyük azot kaybına uğrar. Azot gazının özümlenmesi çok yavaş ol­duğundan bu kayıp kısa zamanda gi­derilemez ve toprağın kuvveti azalır. Böyle bir toprak ya bir süre ekim yapılmayarak dinlendirilir, ya da azotlu maddelerle gübrelenmesi ge­rekir. Bu iş için eskiden ya tabii güb­re,ya da tabiatta bulunan güherçile kullanılırdı. Bugün havanın azotun­dan faydalanarak suni usullerle elde edilen amon tuzları, nitratlargübre olarak kullanılıyor. Azotlu madde­lerle gübreleme sayesinde, toprağın verdiği ürünler birkaç katına çıka­bilir.

Sağlık Bakımından Azot

hayatpedi azot 1

İnsanın beslenmesi bakımından azotlu maddeler çok önemlidir. Be­sinlerin ödevi enerji ihtiyacını kar­şılamak, vücudun yapısı için gerek­li malzemeyi vermektir. Yapı taşla­rıdiyebileceğimiz bu maddeler ço­cuklarda, gençlerde yeni hücrelerin, yeni dokuların meydana gelmesine, büyüklerde ise harap olan dokula­rın tamirine yarar. Bu maddeler ara­sında en önemlisi proteinşeklinde vücuda alınan azotlu organik mad­delerdir.

Besinlerdeki azotlu maddelere protein (proteid)denir. Bunlar azotlu (albüminli) maddelerdiye de anılır. Azot bakımından en zen­gin besinler şunlardır:

Mercimek % 25,9
Kuru fasulye % 25,3
Süt tozu % 25
Kuru bakla % 24,9
Kaşar peyniri % 24,4
Badem % 23,5
Tavşan eti % 23,34
Tavuk eti % 23,22
Kuru bezelye % 23,15
Yaban ördeği eti % 22,55
Balık eti (yağlı) % 21,86
Sığır eti % 20,89
Yumurta sarısı % 20
Koyun eti % 19,18
Kuzu eti % 19,10
Nohut % 18,62
Istakoz % 18,10
Karaciğer % 18
Fındık % 17,41
İstiridye % 17
Ceviz % 15,77
Kaz eti % 15,01
Çikolata, kakao % 15
Yumurta akı % 12,50
Beyaz peynir % 12,22
Hamur işleri % 12
Çavdar unu % 11,57
Makarna % 11,18
Buğday unu (beyaz) % 10,21
Balık (yağsız) % 10,20

 

 

hayatpedi azot 2

Vücut özümlediği azotu yeni hücreler, dokular yapmada, ya da har­canan vücut proteinlerinin yerine yenisini koymada kullanılır.

Azot, idrarla, dışkıyla vücuttan dı­şarı çıkar. İdrarla çıkan, enerji me­tabolizmasında kullanılan (vücutta yakılan) proteinlerden meydana ge­len azottur. Azot insan ve memeli hayvanların idrarında üre olarak bu­lunur. Uzun zaman kendi haline bı­rakılan idrarda üre parçalanarak amonyak meydana olur.

Dışkıyla çıkan azot ise, besinlerle alınan azotun mide-bağırsak borusun­dan emilmeden geçen bir kısmı ve sindirim salgılarıyla harcanan vü­cut azotudur.

Bunlardan başka terle, dökülen de­ri hücreleriyle, kesilen saçlarla, tır­naklarla, erkeklerde meni, kadınlar­da aybaşı kanamasıyla, emziklilerde sütle azot çıkar, yani vücut prote­inleri kaybedilir.

Bunun için, vücudun bu eksikliği kapatmak üzere, azotlu (proteinli) maddelere daima ihtiya­cı vardır. Bu arada, hele çok çalışan, çeşitli işler­le güç harcayan kimse­ler, emzikli kadınlar, vü­cutlarının kaybolan pro­teinini karşılamak üze­re, bol azotlu besinler almalıdırlar.

Buna karşılık, bazı hastalıklarda azotlu be­sinlerden kaçınmak ge­rekir. Çünkü, sağlam in­sanların kuvvet kazan­masına, küçüklerin ge­lişmesine yarayan azot­lu besinler birtakım hastalıklarda vücut için, fayda yerine, zarar ve­rir, tehlikeli durumlara yol açar.

Vücutta, her hangi bir bozukluktan dolayı albümin varsa, azotlu maddelere karşı sıkı bir pehriz yapmak gerekir.

Bu arada, böbrek bozuklukları, kalp yetmezliği gibi hastalıklar başta ge­lir. Bu hastalıklarda idrardaki albümin miktarı yükselir. Ayrıca, gebe­likte de bazı sebeplerden dolayı albümin arttığı görülür. Bu gibi hal­lerde azot bakımından zengin olan yiyeceklerden kaçınmalıdır.

Azot bakımından en zengin besin­lerin listesini yukarıda verdik. Kuv­vetlenmek ihtiyacında olanlar o be­sinlerden bol bol yiyebilirler. Buna karşılık, çeşitli sebeplerden dolayı zayıflamak, ya da albümin bakımın­dan perhiz yapmak zorunda olanlar için, ayrıca bir de, azot bakımından en zayıf olan besinlerin başlıcalarını verelim:

Meyveler % 0,35-2
Sebzeler    % 2,5 -5
Margarin    % 1,20
Zeytin (tane)    % 0,76
Zeytinyağ    % 0,75
Tereyağ (sadeyağ)     % 0,74
Etiketler
Daha Fazla Göster

Deniz Aslan

26 yaşındayım, Gastronomi mezunuyum, kitap okumayı ve yazmayı çok seviyorum. Hayatpedi.com'un tarafsız ve özgün habercilik ilkesine sadık kalarak gündem haberleri ve çeşitli kategorilerde gece vardiyasında haberler yayınlıyorum.

İlgili Makaleler

Bir Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı