GENEL

BAHARAT ÇEŞİTLERİ VE BAHARATIN İNSAN SAĞLIĞINA ZARARLARI NELERDİR?

Baharat

Yemeklere çeşni vermek, lezzeti­ni artırmak için kullanılan, biber, tarçın, hardal gibi maddeler, aslın­da birer besin değildir; bu bakım­dan, vücuda hiçbir faydası yoktur; yalnız, bunların iştahı kamçılamak gibi etkileri vardır ki, bu bakımdan faydalı sayılabilir.

Geniş anlamında düşünülürse, ye­meğe tat, koku veren maddelerin hepsine baharat denilebilir; bu ara­da, dereotu, maydanoz, soğan, sar­ımsak, defne yaprağı, nane de baha­rat arasında sayılabilir. Yalnız, ge­nel olarak, baharat denince akla, da­ha çok, bahar, tarçın, karabiber, kır­mızıbiber, karanfil, zencefil, vanil­ya, hardal gelir. Bunların çoğu bir bitkinin ya tohumu, ya meyvesi, ya çiçeği, ya yaprağı, ya da kabuğudur.

 

Baharatın Zararları Nelerdir?

Dereotu, maydanoz, soğan, sarım­sak, nane, kekik, defne yaprağı, va­nilya gibi olanlar sağlık bakımın­dan zararsızdır. Yalnız, hardal, bi­ber, karanfil, zencefil gibileri tah­riş edici maddelerdir; bunlar mi­deyi, böbreği, karaciğeri yorar, çok kullanılması zarar verir. Hele sindi­rim sistemi bozuk olanlar, midele­rinde, bağırsaklarında yara, iltihap, ül­ser bulunanlar, basur çekenler ba­harattan kaçınmalıdırlar.

Zayıf, iştahsız kimseler, yukarıda saydıklarımız gibi bir hastalıkları, bozuklukları yoksa, yemeğin lezze­tini artırmak, böylece iştahı açmak bakımından, aşırı gitmemek şartıyla, yemeklerinde baharat kullanabi­lirler. Şişmanlar, çok yemek yiyen­ler ise, her hangi bir hastalıkları ol­masa bile, az yemek zorunda olduk­ları için, iştahlarını açmak yoluna gitmeseler daha iyi etmiş olurlar.Öte yandan, dürüst çalışmayan bir­takım lokantalar, yemeklerinin, özel­likle etlerinin bayatlığını belli etme­mek için, bol baharat kullanırlar;bunu da unutmamalı, o gibi yerler­de baharatlı yemeklerden kaçınma­lıdır.

 

Baharat, mide, karaciğer ve bağırsaklardan başka, sinir sistemi, do­laşım sistemi üzerinde de birtakım kötü sonuçlar doğurabilir. Bütün bunlardan dolayı, sağlam kimseler bile baharatı elden geldiği kadar az kullanmalıdırlar.Baharat, çoğunlukla, sıcak ülkeler­deyetişen bitkilerden elde edilir. Bunlardan acı, keskin kokulu yağ­lar da çıkarılır; bu yağlar kokuculukta, dokuma, sabun yapımında kullanıldığı gibi, bazı ilâçların bile­şimine de girer. Ayrıca, hardal gibi bazılarından hekimlikte doğrudan doğruya da yararlanılır.

hayatpedi.com baharat

Baharat Çeşitleri Nelerdir? Kaç çeşit Baharat Vardır?

Yenibahar — Kısaca ‘’Bahar’’ di­ye de anılır, tarçınla birlikte «bahar- tarçın» deyimi daha çok kullanılır. Amerika’nın sıcak bölgelerinde yeti­şir, tohumları kurutularak öğütülür. Yenibahar köftelere, yaprak dolma­sına, lâhana dolmasına, iç pilâva ko­nulur.

Karabiber — Sıcak ülkelerde ye­tişir, zeytinsi meyveleri kurutulup öğütülür, acı, kokulu bir lezzeti vardır.

Kırmızıbiber — ‘’Paprika’’ denilen bir bitkinin meyvesidir. Kokusu yok­tur, lezzeti acıdır. Ayrıca, bizde ye­tişen, yeşil biberi de olgunlaşınca kı­zarır, kurutulup dövülerek, iri ta­neli bir toz halinde yemeklere ser­pilir.

Tarçın — En çok Seylan’da, Çin* de yetişen tarçın ağacının kabuk­larıdır. İçinde kokulu bir yağ bulu­nur. Kabukları dövülüp toz haline getirilir, sütlâç, tavukgöğsü, salep gibi sütlü tatlıların üstüne ekilir, dolmaların içine konur; ayrıca tar- çınlı kek gibi, bazı keklerde, çörek­lerde de kullanılır.

Karanfil — Bildiğimiz karanfil çi­çeğinden apayrı bir bitkinin kuru­tulmuş koncalarıdır. En çok Hindis­tan’da, Filipinler’de yetişir. Çiçekleri kırmızıdır; bunlar, daha konca ha­lindeyken kurutulur, o zaman siyah bir renk alır. İçinde keskin kokulu, uyuşturucu bir yağ vardır. Karan­fil, loğusa şerbeti, çay gibi bazı içe­ceklerin içine koku vermesi için atı­lır, bazı yemeklere de konur.

Karanfilin hekimlikte de olduk­ça önemli bir yeri vardır. Tanelerden çıkarılan karanfil ruhu (karanfil yağı) mikropları öldürücü, duyulan, uyuşturucu bir maddedir. Bundan dolayı dişçilikte çok kullanılır. Ay­rıca, diş macunlarına, diş sularına, diş tozlarına karıştırılır. Evlerde de, ağrıyan çürük dişlerin içine ya bir karanfil tanesi, ya da karanfil ruhu­na batırılmış bir pamuk parçası yer­leştirmek eskiden beri ağrı dindirici bir çare olmuştur. Yalnız, karanfil ruhu diş etine dokunursa yakar, bu­na dikkat etmelidir.

Karanfil ruhunun mide zarını kam­çılayıcı bir özelliği vardır; bundan dolayı, iştah açmak için de kullanılır.

Kimyon — Akdeniz kıyısı ülkele­rinde, bu arada bizde de yetişen bir bitkinin tohumlarıdır, kurutulduk­tan sonra öğütülüp toz haline getiri­lir, daha çok köfteye konur.

Kimyon hekimlikte de kullanılır, çünkü iştahı açar, sindirimi kolay­laştırır, barsaklardaki gazları gide­rir, vücudu terleterek zehirlerin dı­şarı atılmasını sağlar. Bu özellikle­rinden dolayı birçok ilâçlarda kul­lanılır; iştah açıcı bir içki de yapılır.

Kekik  — Kırlarda yetişen bir bit­kidir. Ayrıca bahçe kekiği denilen türü bahçelerde de yetiştirilir. Ke­kiğin hoş kokulu yaprakları, çiçeği kurutulup dövülür, et yemeklerine, pirzolaya ekilir.

Kekiğin hekimlikte de önemli bir yeri vardır. Kekikteki çeşitli yağlar­dan özellikle timol sinirleri yatıştı­ran, iştah açan, sindirimi kolaylaş­tıran bir maddedir. Bundan dolayı, kekik suyu çok kullanılan iyi bir ev ilâcıdır. Bu arada, 40-50 gr. kekik 1 litre suda çay gibi kaynatılıp bir çor­ba kaşığı içilirse mide salgılarını ar­tırır, iştahı açar. Ayrıca, kekik ruhu diş ağrısına da iyi gelir.

Vanilya  — Hoş kokulu beyaz çi­çekler açan, tırmanıcı bir bitkinin meyvalarından elde edilir. Meyveler önce mayalandırılır, sonra kurutu­lur, dövülerek toz haline getirilir. Vanilya sütül tatlılara hoş bir çeşni vermek için kullanılır.

Hardal — Sıcak yerlerde yetişen bir bitkidir. Tohumları öğütülerek toz haline getirilir. Toz olarak kul­lanıldığı gibi bu toz suyla, sirkeyle karıştırılıp bulamaç kıvamında et yemeklerinin yanma konur.

Hardal hekimlikte de birçok ba­kımlardan işe yarar. Bu arada har­dal lapası, hardal yakısı, Hardal ban­yosu en çok kullanılan şekilleridir.

Etiketler
Daha Fazla Göster

Deniz Aslan

26 yaşındayım, Gastronomi mezunuyum, kitap okumayı ve yazmayı çok seviyorum. Hayatpedi.com'un tarafsız ve özgün habercilik ilkesine sadık kalarak gündem haberleri ve çeşitli kategorilerde gece vardiyasında haberler yayınlıyorum.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı