GENEL

İshalin Nedenleri ve Tedavisi

Dışkının sulu çıkmasına sürgün (ishal) denir. İshalde dışarı çıkma sayısı da fazlalaşır. Günde birkaç kere dışkılama olduğu halde dışkı­nın kıvamı normalse, yani sulu de­ğilse, bu ishal sayılmaz.

İshalin başlıca sebepleri şunlar­dır:

a) Mikroplar, parazitler: Dizan­teri, kolera, tifo, paratifo gibi hastalıklar, gıda zehirlenmesi;

b) Be­sinlere karşı aşırı duyarlık: Midye, istiridye, ıstakoz, çilek, yumurta gi­bi şeyler yiyince olur;

c) Zehirlen­meler: Arsenik, cıva, gümüş tuzları zehirlenmesi;

d) Vitamin eksiklikle­ri: pellagra hastalığı;

e) Hastalık­lar: kızamık, nefrit, siroz, kalp bun­ların başında gelir;

f) Heyecan bozuklukları: korku, keder gibi; g) Barsak tıkanmaları, urlar.

Bunları evegen (hâd), süreğen (müzmin) olarak iki bölümde toplayabiliriz.

Eveğen İshaller: Birden başlı- yan ishallerdir. Sebepleri çok çeşit­lidir.

Bazı sinirli kimselerde heyecan, korku birden ishale sebep olabilir. Mesela imtihan heyecanıyla birço­ğumuzun başına bu hal gelmiştir. Bu ishallerde bağırsakta her hangi bir afet yoktur, sebep asabidir. Teskin edici ilâçlarla da, kendiliğinden de geçebilir.

Bazen üşütmelerden de ishal ola­bilir. Soğuk algınlıklarının tepke (refleks) yolundan bu duruma sebep olduğu sanılıyor.

Besinlere bağlı ishaller oldukça sık görülür. Bunlardan alerjik olan­lar, çilek, kavun, süt, keçi eti, kahve, çikolata gibi besinler yenmesiyle or­taya çıkar. Hassas kimselerde bu gi­bi yiyeceklerin bir lokma bile alın­ması ishale sebep olabilir. Çok defa kurdeşen şeklinde deri döküntüleri de beraber bulunur. Ağır durumlar bir yana, bu gibi ishaller kendiliğin­den birkaç dışkılamadan sonra ge­çer. Alerjide kullanılan antihistaminik ilâçlar faydalıdır.

Bozulmuş, bayat yemekler, çok yenen ham meyveler şiddetli ishal­lere, kusmalara sebep olur. Bu ishal­lerle birlikte karın ağrısı da vardır. Sebep, ya bozulmuş besinlerde mey­dana gelen zehirli maddeler, ya be­sinler üstünde üremiş mikroplardır. Bu gibi durumlarda ishal, kusma, karın ağrısı yemekten 6-24 saat son­ra birden başlar.

Bazı durumlarda ishal, yemekten 72 saat sonra bile başlayabilir.

Civa, arsenik, efedrin, asetilkolin gibi bazı ilâçlar da ishal yapar. Sod­yum sülfat, mağnezi sülfat da barsak boşluğuna bol su çekerek ishal ya­par. Bu son iki ilâç müshil (İngiliz tuzu) olarak tedavide kullanılır.

Bunlardan başka, tifoda, apandisitte, kolerada, dizanteride hastalığa göre özel eveğen (hâd) ishaller gö­rülmektedir.

Süreğen İshaller: Bağırsakların bozukluğundan ileri gelir. İnce bar­sak ishallerinde dışkı daha az sulu, dışkılama sayısı daha azdır. Kalın barsak ishallerindeyse dışkı çok su­lu, sümüklüdür, dışkılama daha sıktır.

Süreğen bağırsak nezlesinden ileri gelen ishaller de oldukça çok görü­lür. Sebep çeşitli mikroplar olabilir. Hafif karın ağrıları, gazlardan do­layı şişkinlik vardır. Dışkı suludur, sayısı azdır.

Mikroplu olandan başka besinle­rin sindirilmesindeki güçlükten do­layı da süreğen ishaller olabilir. Me­selâ karbonhidratlı (şekerli ve ni­şastalı) besinler; iyi hazmedilmiyorsa köpüklü, ekşi kokulu, sulu ishal­ler olur. Hastada karın ağrısı, karın­da şişkinlik de vardır. Bu gibi haller­de şekerli, nişastalı maddeler bir sü­re için yenmezse ishal durur.

Proteinlerin hazmı bozulmuşsa dışkı bol, koyu renkli, çok pis ko­kuludur. Karın ağrısı, şişkinlik da­ha çoktur. Böyle bir ishalde et, yumurta, peynir gibi proteinli besin­lerin bir süre yenmemesi gerekir.

Mide asitliğinin (klorhidrik asit) noksanlığı da ishale sebep olur.

Hafif ateşle uzun süren, zayıfla­ma yapan bir ishalde bağırsak veremi akla gelmelidir.

Safra kesesi hastalıklarında, si­rozda, sarılıklarda, pankreas hasta­lıklarında da ishaller görülür.

Bu saydıklarımızdan başka şu hastalıklar veya bozukluklarda da süreğen ishaller olabilir: Üremi, vitaminsizlik (pellagra), kansızlık (anemi), bazedov hastalığı, barsak parazitleri, morfinomani, bağırsak frengisi, şeker, kalınbağırsak kanser­leri, safranın bağırsağa akamaması.

ishal nedir, ishalin tedavisi nasıl olur, ishalin zararları, faydaları, ishale karşı ne yapılmalı, ishal rahatsızlığı, ishal ilaçları, ishal için ilaç, ishal tedavisi için ilaç, ishal için yapılacaklar, ishal nasıl olunur, ishale karşı tedbir

İshale Karşı Ne Yapmalı

İshal başlı başına bir hastalık de­ğil, birtakım bozuklukların belirti­sidir. Onun için, sebebi bulmaya çalışmalı, tedavi ona göre yapılmalı­dır. Yalnız, belirtileri gidermek için de bir tedavi uygulanır.

Eveğen İshalin Tedavisi Nasıl Olur?

İshal­lerin çoğu hafif bir pehrizle 1-2 gün içinde geçer. Geçmiyorsa yatakta dinlenmek gerekir. Karnı sıcak tut­mak termofor koymak iyi gelir. Es­kiden yapıldığı gibi müshil vermek doğru değildir. Ağrıya karşı kodein, tentür dopyum, tentür dö belladon gibi ilâçlar kullanılabilir. Sulfaguanidin her türlü eveğen (hâd) ishal­de verilebilir. Bu ilâç mikroplara tesir ederek ishalin durmasını sağ­lar.

Hastaya ilk gün yalnız az şekerli koyu çayla kızarmış ekmek verilir. Daha sonra sade suya (yağsız) pirinç, şehriye çorbası, patates püresi verilir. Bu yiyeceklere yeteri kadar tuz konmalıdır. Ekmek kızarmış ola­rak verilmelidir. Soğuk olmamak şartıyla azar azar, bol su içmelidir. İki günden sonra yağsız et suyu ile çorba, meyve pelteleri (meyve suyu ile nişasta), az miktarda tereyağı verilebilir. Elma rendeleri çok fay­dalıdır.

4-5 gün sonra haşlanmış tavuk eti, koyun eti, haşlama sebze verilir. Du­rum iyi gidiyorsa daha sonra nor­mal yemeğe geçilir.

Süreğen İshalin Tedavisi Nasıl Olur?

İshal karbonhidratlı (şekerli, nişastalı) besinlerin hazmedilememesinden ile­ri geliyorsa hastanın yiyecekleri ara­sından şekerli, nişastalı maddeler tamamıyla çıkarılır. İlk günlerde sakkarinli çay, et suyu, siyah şarap verilir. Daha sonra et suyu, söğüş et, peynir, yoğurt da bunlara ekle­nir. Un çorbaları, francala, kompos­to, meyve suları gibi şekerli, nişas­talı maddeler ancak üç hafta sonra verilebilir. Ekmek, sebze, patates, baklagiller uzun bir süre yenmemelidir.

Proteinli (albüminli) maddelerin sindirim bozukluğundan ileri gelen ishallerde, ilk günlerde koyu çay, yo­ğurt, süt, un çorbası, tereyağı veri­lir, albüminli maddeler verilmez. İs­hal azalınca rafadan yumurtaya, yağsız balıklara, peynire müsaade edilir.

Yağ sindirimi bozukluğundan ile­ri gelen ishallerde yağlı besinler, ilk günlerde şekerli, nişastalı maddeler hastanın yiyecekleri arasından çıka­rılır, yalnız şekerli yağsız süt, muz, elma, havuç, domates suları, rende­si verilir. İkinci hafta nişastalı, un­lu yiyeceklere ızgara ete geçilir. Bu arada, hastaya karaciğer hulâsası iğ­neleri yapmak, A, D, E, K vitaminleri vermek faydalıdır. Süreğen bir ishal mide salgısının asit yetersizliğinden ileri geliyorsa yemeklerde klorhidrik asitli ilâçlar vermekle şifa sağ­lanır.

Bütün bu söylediklerimize rağ­men ishallerin sebebinin araştırıl­ması, uygun bir tedavi yolu tutul­ması için doktora başvurmanın en doğru hareket olduğu akıldan çıka­rılmamalıdır.

Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı