Sağlığımıza faydalı besinler ve kalori miktarları nelerdir?

SAĞLIK 15 Nisan 2016

Her canlı gibi, bizler de yaşama gücümüzü besin maddelerinden alırız

Besinler canlı varlıkların büyümelerini, çalışmalarını, kısa­cası, yaşamalarını sağlayan maddelerdir. Vücut bunları dı­şarıdan alır, fiziksel, kimyasal işlemlere uğratır, gerekenleri tu­tar, yararlılığı kalmayan kısımlarını dışarı atar. Besinsiz hayat olmaz. Organlarda besinin yarattığı güç (enerji), bunun sonucu olan yaşama işi alınan besinlerin çıkardığı ısıya bağlıdır. Bun­dan dolayı besinlerin sağladığı güç, ısı ölçüsü olan kalori ile ölçülür.

Vücutta bu ısı besinlerdeki kömür (karbon hidrat), yağ (lipit), azot (protein) gibi maddelerin, solunum yolundan aldığımız oksijenin aracı­lığı ile yanmasından doğar. Öte yan­dan, madensel tuzlar da besinler ara­sında önemli bir yer alır. Su ile vita­minler de beslenmemiz bakımından gerekli maddelerdir.

Besinlerin vücuttaki yanışı, yarar­lı hale gelişi, yararsızlarının atılışı birçok organlarımızın çalışmasıyla olur.

Besinlerin verdiği gücün kalori ile ölçüldüğünü söylemiştik. 1 litre su­yun sıcaklığını 1 santigrat derece yükselten ısıya 1 kalori denir. Besin­ler arasında en yüksek kalori veren­ler yağlardır: 1 gram yağ 910 kalori verir. Sonra karbon hidratlarla pro­teinler gelir.

Besinler Hangi İşleri Görür

  • Vücuda alınan, sindirilen besinler bize başlıca şu üç işi görürler:
  • Vücut dokularını yaparlar, ge­liştirirler, korurlar, bozulanlarım onarırlar.
  • Sonradan kullanılmak üzere bi­rikirler, gerekince ısı haline geçe­rek güç sağlarlar.
  • Yaşamamızı, sağlığımızı düzen­lerler.
  • Besinlerin hepsi aynı gücü ver­mez; kimisi vücut için daha çok ya­rarlıdır; kimisi de, az güç vermekle birlikte, başka bakımlardan yararlı olur.

Karbonhidratlar: Bunların 100’er gramı 400 kalori sağlar. Aldığımız besinlerin %55-65’i karbon hidratlı maddelerdir. Bunlarda karbon, hid­rojen, oksijen vardır; daha çok ha­reket, kuvvet kaynağı olurlar. Kar­bon hidrat en çok şu yiyeceklerde bulunur: Nişastalı yiyecekler, şeker, tahıl, yas ve kuru sebzeler, meyveler.

Yağlar: En yüksek kalori veren besinlerdir. Tereyağı, margarin gibi doğrudan doğruya yağ sayılan mad­delerden sonra etlerde, ayçiçeği, zeytin gibi bazı bitkilerde, fındıkta, cevizde yüksek miktarda bulunur. Yalnız, yağlar pişince, hele yanın­ca bileşimleri değiştiği için, sindi­rim (hazım) bakımından zorluklar doğurabilirler.

Toplu, şişman kimseler yiyecekle­ri arasındaki gerek karbon hidratla­rı, gerekse yağları kısabilirler; isterlerse yağları pek çok azaltabilirler. Nor­mal beslenmede günde 40-60 gram yağ yenilirse de bu dörtte bire (10- 15 grama) kadar azaltılabilir.

Proteinler: Etlerde, yumurtada, sütte olduğu gibi bitkilerde de bu­lunur. Azotun karbon, hidrojen ve oksijenle olan bir bileşimidir, vücu­dun temeltaşı sayılır (Bk. Azot). Ko­yun, sığır gibi etini yediğimiz hayvanlar, balıklar, kümes hayvanları, av hayvanları, yumurta, süt bize hayvansal proteinleri sağlayan baş­lıca kaynaklardır. Bitkisel protein­leri ise, yaş ve kuru sebze, meyve, kuru yemiş, tahıl gibi yiyeceklerden alırız.

Madensel Tuzlar: Besinlerle bir­likte, ya da ayrı olarak aldığımız madensel tuzların da sağlığımız bakımından büyük önemi vardır: Bun­lar kanın, dokuların canlılığını, dü­zenini tamamlar. Bu arada, kalsi­yum, fosfor, demir, iyot gibi maden­lerin, tuzlarının eksikliği ağır has­talıklara yol açar, yaşama gücünü yok eder.

Su: Vücudun dörtte üçüne ya­kın bir kısmı sudur; bu hesapta, âdeta, su içinde yüzüyoruz demektir. Onun için, besinlerin yanı sıra suya da büyük bir ihtiyacımız var­dır. Terlemeyle, idrarla, daha baş­ka yollarla vücuttan çıkan suyun ek­sikliğini kapatmak için su içmemiz gerekir. Normal olarak günlük su ihtiyacımız 1-1,5 litre (4-6 bardak) kadardır. Bunun bir kısmını yemekler­den, meyvelerden, sebzelerden alı­rız; geri kalanını karşılamak için en aşağı 2-3 bardak su içmemiz gerekir.

Vitaminler: Sebze, meyve gibi taze besinlerde bulunan maddeler­dir. Bunlar doğrudan doğruya besin sayılamazsa da, öteki besinlerin vü­cuda yaramasına yardım ederler; yoklukları, eksiklikleri raşitizm, iskorbitit, tavukkarası, (az aydınlık yerlerde görememe) gibi birçok has­talıklara yol açar (Bk. Vitaminler).

Ne Kadar Besin Almalıyız?

Organizma yeteri kadar kalori ala­mazsa vücut kuvvetten düşer, bir­çok hastalıklara uğrar.

Hangi madenlerin (madensel tuz­ların) vücudumuza ne gibi yararları dokunduğunu, bunların hangi besin­lerde bulunduğunu şöylece özetleyebiliriz:

Kalsiyum: Kemiklerin yapışma girer; ayrıca, kanın gerekince pıh­tılaşmasına yardım eder. En çok şu besinlerde bulunur: Et, süt, yeşil sebzeler, taze meyveler.

Demir: Kanımızdaki alyuvarla­rın oksijen taşımalarını sağlar. En çok bulunduğu besinler: Kırmızı et­ler (kasaplık hayvan etleri), yeşil sebzeler, kepekli tahıllar.

Fosfor: Kemiklerin, sinirlerin, hücrelerin hayatı için gereklidir. Başlıca kaynakları, yumurta, süt, ba­lık eti, yeşil sebzeler, yağsız etler, badem, ceviz.

İyot: Tiroit bezinin normal ça­lışmasına, dolayısıyla iç salgı bezle­rinin dengesine yardım eder. Deniz tuzunda, kaynağı deniz olan yiye­ceklerde bulunur.

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.

Tekirdağ escort Kütahya escort Yalova escort Çanakkale escort Balıkesir escort Aydın escort Manisa escort Muğla escort Afyon escort Tokat escort Sivas escort Trabzon escort Ordu escort Amasya escort Adana escort Adapazarı escort Afşin escort
escort izmir escort antalya bursa jigolo izmir escort escort izmir porno izle escort bursa